29-06-2022

Chứng khoán cớ sở là gì? Phân biệt chứng khoán cơ sở và chứng khoán phái sinh

Chứng khoán cơ sở là những sản phẩm chứng khoán thuộc chỉ số VN30 hoặc HNX30. Cùng tìm hiểu về chứng khoán cơ sở và phân biệt với chứng khoán phái sinh.
Nội dung chính
  • Khái niệm về sản phẩm chứng khoán cơ sở
  • Đặc điểm cũng như vai trò của chứng khoán cơ sở đối với thị trường đầu tư
  • Phân biệt rõ chứng khoán cơ sở và chứng khoán phái sinh
  • Cách đầu tư thông minh với chứng khoán cơ sở

Chứng khoán cơ sở là những cổ phiếu niêm yết trên sàn chứng khoán, thuộc chỉ số VN30 hoặc HNX30 và được sử dụng làm tài sản cơ sở cho sự hình thành chứng quyền và một số loại chứng khoán phái sinh.

1. Chứng khoán cơ sở là gì?

Chứng khoán cơ sở - Underlying Security bao gồm các sản phẩm chứng khoán đang niêm yết trên sàn chứng khoán được sử dụng làm tài sản cơ sở cho sự hình thành của chứng quyền và một số loại chứng khoán phái sinh. 

Về bản chất, chứng khoán cơ sở là một điều kiện cần phải có trong hợp đồng phái sinh, chứng quyền.

Chứng khoán cơ sở là gì?

Chứng khoán cơ sở là các sản phẩm chứng khoán thuộc HNX30 hoặc VN30

Để có thể trở thành chứng khoán cơ sở thì cổ phiếu hoặc trái phiếu phải đáp ứng các điều kiện và tiêu chí của Ủy ban chứng khoán Việt Nam như: Phải thuộc chỉ số VN30, HNX30 hoặc các chỉ số khác tương đương có vốn hóa trên 5000 tỉ, giá trị giao dịch 25% được chuyển nhượng công khai và tự do (free float) và không có lỗ luỹ kế.

2. Đặc điểm chứng khoán cơ sở

Chứng khoán cơ sở có một số đặc điểm nổi bật như sau:

Tổ chức phát hành chứng khoán cơ sở phải là tổ chức hành chính

Chứng khoán cơ sở được giao dịch trên sàn chứng khoán, nhà đầu tư mở tài khoản tại công ty chứng khoán để giao dịch.

Điều khoản sản phẩm do tổ chức phát hành quy định, mỗi sản phẩm khác nhau sẽ có điều khoản khác nhau.

Chứng khoán có sở có khối lượng niêm yết cụ thể là số lượng khi phát hành và được quy định trong thời hạn cụ thể

Đặc điểm chứng khoán cơ sở

Chứng khoán cơ sở phải có số lượng phát hành và niêm yết cụ thể

Sau khi giao dịch chứng khoán cơ sở sẽ được chuyển giao giữa bên bán và bên mua. Nhà đầu tư chỉ có thể bán chứng khoán cơ sở khi đã được toàn quyền sở hữu.

Khi doanh nghiệp hoặc tổ chức phát hành mất khả năng thanh toán, nhà đầu tư sẽ chịu rủi ro.

Về rủi ro lợi nhuận: người mua lỗ tối đa bằng phí mua và người bán có thể lỗ không giới hạn.

3. Phân biệt chứng khoán cơ sở và chứng khoán phái sinh

Trước tiên, nhà đầu tư cần hiểu về khái niệm chứng khoán phái sinh tại thị trường Việt Nam là một sản phẩm cho phép bạn đặt cược vào cửa tăng hoặc giảm của chỉ số chứng khoán. Nếu chỉ số này thay đổi đúng như kỳ vọng thì bạn có lời.

Để phân biệt chứng khoán cơ sở và chứng khoán phái sinh có thể xét theo các tiêu chí sau:

Phân biệt chứng khoán cơ sở và chứng khoán phái sinh

Cần phân biệt chứng khoán cơ sở với chứng khoán phái sinh

3.1 Thị trường giao dịch và thời gian giao dịch

Chứng khoán cơ sở được giao dịch trong thị trường giao ngay, mang tính tức thời và không được phép lựa chọn hay thay đổi.

Trong khi đó, chứng khoán phái sinh được giao dịch tại thị trường phái sinh, mang các ưu điểm hỗ trợ thanh khoản cho thị trường cơ sở. Điển hình là việc cho phép nhà đầu tư tận dụng các lợi thế về đòn bẩy, giao dịch, bù trừ nhanh chóng, không giới hạn việc nắm giữ. Nhà đầu tư có thể dự đoán xu thế tăng giảm của thị trường.

Chứng khoán cơ sở: giao dịch vào khung giờ từ 09h00 – 11h30; 13h00 – 15h00

Chứng khoán phái sinh giao dịch từ 08h45 – 11h30; 13h00 – 14h45

3.2 Khối lượng giao dịch tối thiểu và tối đa

Chứng khoán cơ sở: Giao dịch tối thiểu 100 cổ phiếu và tối đa 500.000 phiếu mỗi lệnh đối với sàn HOSE và 999.990 cổ phiếu mỗi lệnh đối với sàn HNX và Upcom

Chứng khoán phái sinh: Tối thiểu 1 hợp đồng, tối đa 500 hợp đồng/lệnh

3.3 Thời gian sở hữu

Chứng khoán cơ sở: Không giới hạn thời gian sở hữu

Chứng khoán phái sinh: Sở hữu tối đa đến ngày đáo hạn

3.4 Số lượng niêm yết

Chứng khoán cơ sở kiểm soát chặt chẽ số lượng niêm yết và phụ thuộc vào tổ chức phát hành, khống chế thị trường giao dịch. Một số thị trường không cho phép mua bán chứng khoán cơ sở.

Chứng khoán phái sinh cho phép phát hành thoải mái, tự do, không giới hạn số lượng. Về giới hạn vị thế của chứng khoán phái sinh, đối với nhà đầu tư chuyên nghiệp là 20.000 vị thế cho mỗi tài khoản, nhà đầu tổ chức là 10.000 vị thế và nhà đầu tư cá nhân là 5.000 vị thế.

3.5 Số tiền cần có để giao dịch

Số tiền cần để mua chứng khoán cơ sở bằng tổng giá trị của khối lượng chứng khoán muốn mua, tức là bên mua và bên bán phải có đủ 100% tiền và cổ phiếu sẵn trong tài khoản. Có thể vay ký quỹ để mua thêm cổ phiếu (chỉ áp dụng cho một danh sách cổ phiếu nhất định).

Trong khi đó, để tham gia giao dịch chứng khoán phái sinh, nhà đầu tư chỉ cần bỏ ra một khoản tiền ít hơn giá trị của hợp đồng và phải ký quỹ để đảm bảo nghĩa vụ thanh toán. Hiện tại quy chế ký quỹ trên thị trường chứng khoán phái sinh là 80% bằng tiền mặt và 20% bằng cổ phiếu nhưng trước mắt, để đảm bảo sự an toàn là cao nhất, tỷ lệ ký quỹ áp dụng là 100% bằng tiền mặt. Như vậy, chứng khoán phái sinh có lợi thế hơn nhờ các đòn bẩy tài chính.

Số tiền cần có để giao dịch

Để giao dịch chứng khoán cơ sở, bên mua và bán phải có sẵn tiền và cổ phiếu

3.6 Khối lượng nắm giữ tối đa

Chứng khoán cơ sở: Không giới hạn, trừ một số trường hợp đặc biệt hạn chế tỷ lệ nắm giữ của nhà đầu tư nước ngoài.

Chứng khoán phái sinh: Nhà đầu tư cá nhân: 5.000 hđ. Tổ chức: 10.000 hđ. Nhà đầu tư chuyên nghiệp (tổ chức có tư cách pháp nhân): 20.000 hđ

3.7 Khả năng bán khống chứng khoán

Chứng khoán cơ sở: Chưa được thực hiện

Chứng khoán phái sinh: Thực hiện bằng hình thức tham gia vị thế bán

3.8 Thời điểm chuyển giao và thanh toán

Thời điểm thanh toán của chứng khoán cơ sở là ngay sau giao dịch trong khi thời điểm chuyển giao của chứng khoán phái sinh là trong tương lai. Trong thị trường chứng khoán phái sinh, tháng đáo hạn là tháng hiện tại, tháng kế tiếp, hai tháng cuối của 2 quý tiếp theo.

Mặc dù xuất hiện khá muộn nhưng chứng khoán phái sinh không hề lép vế trước các loại chứng khoán khác trên thị trường.

4. Có nên đầu tư chứng khoán cơ sở?

Đầu tư vào mỗi loại sản phẩm chứng khoán khác nhau sẽ có những ưu điểm và hạn chế nhất định. Vì vậy việc có nên đầu tư vào chứng khoán cơ sở hay không còn phụ thuộc vào mục đích đầu tư, kỳ vọng lợi nhuận và khẩu vị rủi ro của nhà đầu tư.

Có nên đầu tư chứng khoán cơ sở?

Phân tích các chỉ số chứng khoán để biết nên đầu tư vào chứng khoán cơ sở nào

Những sản phẩm chứng khoán đủ điều kiện là chứng khoán cơ sở thường được phát hành bởi những doanh nghiệp, đơn vị uy tín và sức khỏe tài chính tốt nên hình thức đầu tư vào chứng khoán cơ sở sẽ phù hợp với các nhà đầu tư dài hạn, ưa thích sự an toàn. Tuy nhiên, lợi nhuận trong khoảng thời gian đầu thường không quá cao.

Trong khi đó, đầu tư vào chứng khoán phái sinh mang đến nhiều cơ hội hấp dẫn nhưng cũng tiềm ẩn những con sóng ngầm có thể nhấn chìm nhà đầu tư, nhất là trong giai đoạn thị trường biến động dữ dội. Mặt khác, chứng khoán phái sinh được coi là sản phẩm đầu tư có kỳ hạn và sẽ thanh toán chênh lệch trực tiếp bằng tiền mặt vào ngày đáo hạn nên nhà đầu tư dễ bị động vì yếu tố thời gian. 

Các nhà đầu tư cần các chỉ số cơ bản trong chứng khoán để hoạch định chiến lược đúng đắn, suy xét từng đường đi nước bước, nắm thời cơ, biến nguy thành an hoặc mang về dòng tiền đẻ ra tiền không ngừng nghỉ.

Mong rằng những thông tin mà TOPI mang đến sẽ giúp bạn hiểu hơn về chứng khoán cơ sở cũng như lựa chọn cho mình chiến lược và sản phẩm chứng khoán phù hợp để đầu tư.

Bài viết liên quan

Cách đầu tư chứng khoán hiệu quả cho người mới bắt đầu

Đầu tư chứng khoán thế nào để mang lại lợi nhuận đều đặn? Người mới bắt đầu cần tuân thủ nguyên tắc đầu tư nào và cần chuẩn bị gì để đầu tư chứng khoán thành công?

28-09-2022

Quỹ đầu tư mạo hiểm là gì? 5 Quỹ đầu tư nạo hiểm lớn nhất Việt Nam

Theo dõi các chương trình về kinh tế tài chính, bạn rất hay bắt gặp cụm từ “quỹ đầu tư mạo hiểm” với những cái tên như Mekong Capital, VinaCapital… Vậy bạn có biết đó là quỹ đầu tư gì, tại Việt Nam có quỹ đầu tư này hay không không? Tìm hiểu ngay nhé!

10-08-2022

Lãi suất trái phiếu là gì? Cách tính lãi suất trái phiếu đơn giản

Lãi suất trái phiếu là lãi suất do tổ chức phát hành trái phiếu trả cho nhà đầu tư. Tìm hiểu cách tính lãi suất trái phiếu và yếu tố ảnh hưởng đến lãi suất trái phiếu.

05-08-2022

Chứng chỉ quỹ mở là gì? Cách đầu tư chứng chỉ quỹ mở an toàn

Chứng chỉ quỹ mở là một loại hình đầu tư của quỹ mở đang được nhiều nhà đầu tư quan tâm trong giai đoạn bùng nổ đầu tư tài chính hiện nay.

04-07-2022

Lợi ích và hạn chế khi chia cổ tức bằng cổ phiếu

Chia cổ tức bằng cổ phiếu tức là doanh nghiệp sẽ phát hành thêm cổ phiếu thường và chuyển vào tài khoản của cổ đông. Ưu nhược điểm của hình thức chia cổ tức này là gì?

24-06-2022

Trái phiếu chuyển đổi là gì? Cách định giá trái phiếu chuyển đổi nhanh chóng

Trái phiếu chuyển đổi là một loại trái phiếu có khả năng chuyển đổi thành cổ phiếu tại một thời điểm xác định. Tìm hiểu về những ưu nhược điểm và cách định giá trái phiếu chuyển đổi.

21-06-2022

Đầu tư không khó
Đã có topi

Hỗ trợ

CÔNG TY CỔ PHẦN ĐẦU TƯ VAM

Tầng 11, Tháp văn phòng quốc tế Hòa Bình, 106 đường Hoàng Quốc Việt, Phường Nghĩa Đô, Quận Cầu Giấy, Thành phố Hà Nội

1900636977

[email protected]