Ngày 21/9, chứng khoán Việt Nam chính thức được FTSE Russell nâng hạng từ thị trường cận biên (Frontier Market) lên thị trường mới nổi thứ cấp (Secondary Emerging Market). Đây là bước tiến quan trọng, nhưng với nhà đầu tư, câu hỏi quan trọng hơn bắt đầu xuất hiện: Sau khi “câu chuyện nâng hạng” đã thành hiện thực, động lực nào sẽ tiếp tục kéo thị trường đi lên?
1. Nâng hạng không có nghĩa tiền ngoại sẽ lập tức đổ vào
FTSE Russell sẽ đưa Việt Nam vào các bộ chỉ số thị trường mới nổi theo 4 giai đoạn trong năm 2026 - 2027. Điều này có nghĩa quá trình điều chỉnh danh mục của các quỹ đầu tư quốc tế sẽ diễn ra từ từ, thay vì giải ngân hàng loạt chỉ trong một vài phiên giao dịch.
Chứng khoán Việt Nam chính thức lên hạng thị trường mới nổi thứ cấp
Trong đợt đầu, tỷ trọng Việt Nam trong các chỉ số toàn cầu còn khá nhỏ. Reuters dẫn ước tính của FTSE Russell rằng quá trình này có thể mang lại tới 6 tỷ USD dòng vốn vào Việt Nam, song dòng tiền sẽ được phân bổ dần theo lộ trình, không xuất hiện cùng lúc.
Đã có 27 cổ phiếu Việt Nam được đưa vào FTSE Global All Cap, bao gồm Vietcombank (VCB), Vingroup (VIC), Vinhomes (VHM), BIDV (BID), Hòa Phát (HPG), VPBank (VPB) và nhiều cổ phiếu lớn khác. Trong đó, 6 mã VCB, VIC, VHM, BID, HPG và VPB còn được đưa vào cả FTSE All-World, nhóm chỉ số có phạm vi bao phủ rộng hơn.
Ví dụ:
Nếu một quỹ có 100 tỷ USD tài sản nhưng tỷ trọng Việt Nam chỉ 0,05%, số tiền phân bổ vào Việt Nam mới khoảng 50 triệu USD.
Nói cách khác, nâng hạng mở thêm “cánh cửa” cho dòng vốn quốc tế, nhưng không đồng nghĩa hàng tỷ USD sẽ chảy vào thị trường ngay lập tức.
Nhiều cổ phiếu của Việt Nam được đưa vào FTSE Global All Cap
FTSE Russell là công ty cung cấp chỉ số chứng khoán toàn cầu, trực thuộc Tập đoàn Sở Giao dịch Chứng khoán London (LSEG) và là 1 trong 3 tổ chức xếp hạng thị trường hàng đầu thế giới (bên cạnh MSCI và S&P Dow Jones). Đơn vị này quản lý nhiều bộ chỉ số lớn (như FTSE 100, FTSE Global All Cap) làm chuẩn tham chiếu cho các quỹ đầu tư. Đây
Sau nâng hạng, Việt Nam hiện đã xuất hiện trên "ra-đa" của một cộng đồng đông đảo nhà đầu tư quốc tế, nơi có khoảng 20.000 tỉ USD tài sản toàn cầu đang lấy các chỉ số FTSE Russell làm chuẩn tham chiếu.
Theo đại diện FTSE Russell, giá trị lớn nhất của việc nâng hạng nằm ở sự thay đổi trong cách cộng đồng đầu tư quốc tế nhìn nhận và đánh giá thị trường Việt Nam.
Tìm hiểu thêm: Tỉ lệ thất nghiệp ảnh hưởng ra sao đến quyết định FED
2. Thực tế ngay trong ngày đầu nâng hạng
Ngay trong ngày đầu nâng hạng, phiên 21/9, thay vì tăng mạnh, VN-Index giảm 0,88%, đóng cửa tại 1.799,67 điểm. Thanh khoản trên HOSE giảm khoảng 29% so với phiên trước, trong khi khối ngoại bán ròng hơn 663 tỷ đồng trên sàn này.
Điều này không có nghĩa nâng hạng không tích cực. Nó cho thấy một điều đơn giản: thị trường đã phần nào phản ánh kỳ vọng nâng hạng từ trước ngày 21/9. Khi sự kiện chính thức diễn ra, một phần nhà đầu tư đã chọn chốt lời hoặc tạm dừng mua, khiến áp lực cung tăng lên trong ngắn hạn.
Sau đó, câu hỏi của thị trường bắt đầu chuyển sang: “Bây giờ, lợi nhuận của doanh nghiệp sẽ tăng thế nào?” Đây chính là điểm chuyển quan trọng: từ kỳ vọng chính sách và dòng vốn sang năng lực sinh lời thực tế của doanh nghiệp.
Nhà đầu tư chuyển sang kỳ vọng về năng lực sinh lời thực tế của doanh nghiệp
3. Động lực tiếp theo: lợi nhuận doanh nghiệp
Khi “câu chuyện nâng hạng” dần được định giá, kết quả kinh doanhcó thể trở thành yếu tố quan trọng hơn trong việc phân hóa cổ phiếu. Nói dễ hiểu, dòng vốn ngoại có thể giúp thị trường tăng thanh khoản, nhưng chỉ lợi nhuận doanh nghiệp tăng mới tạo được nền tảng để giá cổ phiếu tăng bền vững.
Ví dụ, một cổ phiếu đang có P/E (tỷ số giá trên thu nhập, dùng để đo mức định giá) 12 lần và lợi nhuận tăng 20%/năm có thể được thị trường nhìn khác với một cổ phiếu cũng có P/E 12 lần nhưng lợi nhuận đi ngang. Lý do là cổ phiếu thứ nhất có khả năng “giảm định giá” nhanh hơn khi lợi nhuận tăng, đồng thời tạo ra kỳ vọng cổ tức và tăng trưởng tốt hơn.
Nói tóm lại:
- Nâng hạng tạo thêm dòng vốn.
- Tăng trưởng lợi nhuận tạo cơ sở để dòng vốn đầu tư ở lại.
4. Không chỉ dòng tiền ngoại, tiền trong nước vẫn rất quan trọng
Bên cạnh đó, không chỉ dòng vốn ngoại, tiền trong nước vẫn đóng vai trò rất quan trọng. Trong nhiều năm qua, nhà đầu tư nội địa đã là lực lượng chính hấp thụ lượng bán ròng của khối ngoại, giúp thị trường duy trì thanh khoản ngay cả khi áp lực bán từ nhà đầu tư nước ngoài tăng.
Dòng tiền trong nước vẫn đóng vai trò quan trọng trong nhiều năm qua
Theo số liệu trong báo cáo tham khảo, từ năm 2023 đến 19/9/2026, khối ngoại bán ròng khoảng 345.000 tỷ đồng, tương đương 13,3 tỷ USD. Trong khi đó, dư nợ margin (dư nợ ký quỹ, tức khoản vay của nhà đầu tư để mua chứng khoán) tăng từ khoảng 121.000 tỷ đồng cuối năm 2022 lên khoảng 465.000 tỷ đồng.
Điều này cho thấy một phần đáng kể thanh khoản thị trường đến từ dòng tiền nội địa. Vì vậy, sau nâng hạng, thị trường không chỉ cần chờ vốn ngoại; dòng tiền trong nước, lãi suất, tín dụng và tăng trưởng kinh tế vẫn là những biến số rất quan trọng.
Tự trung lại, nếu lãi suất duy trì ở mức thuận lợi, tín dụng mở rộng và kinh tế tăng trưởng tốt, dòng tiền nội địa sẽ có thêm cơ sở để tiếp tục tham gia thị trường. Ngược lại, nếu chi phí vốn tăng cao hoặc tỷ giá chịu áp lực, hiệu ứng tích cực từ nâng hạng có thể bị hạn chế.
Xem thêm: Có nên mua chứng chỉ quỹ khi thị trường CK lao dốc
5. F0 nên nhìn thị trường thế nào sau nâng hạng?
Đối với nhà đầu tư mới (F0), cần hiểu rằng nâng hạng là một cột mốc, không phải “nút bấm” khiến toàn bộ cổ phiếu cùng tăng. Sau sự kiện lớn, thị trường thường chuyển sang giai đoạn phân hóa: doanh nghiệp có kết quả kinh doanh tốt và câu chuyện tăng trưởng rõ ràng có thể tiếp tục được quan tâm, trong khi nhóm cổ phiếu chỉ tăng nhờ kỳ vọng ngắn hạn dễ chịu áp lực điều chỉnh.
Trong giai đoạn tiếp theo, nhà đầu tư có thể theo dõi 4 yếu tố theo trình tự:
Dòng vốn ngoại → Lợi nhuận doanh nghiệp → Lãi suất & tỷ giá → Tăng trưởng kinh tế
Nhà đầu tư cần theo dõi 4 yếu tố quan trọng
Dòng vốn ngoại: Mức độ giải ngân của các quỹ quốc tế và hoạt động mua - bán ròng của khối ngoại.
Lợi nhuận doanh nghiệp: Kết quả kinh doanh quý, biên lợi nhuận, dòng tiền hoạt động và khả năng duy trì tăng trưởng.
Lãi suất và tỷ giá: Môi trường lãi suất thấp giúp hỗ trợ định giá cổ phiếu; tỷ giá ổn định giúp giảm rủi ro cho dòng vốn quốc tế.
Tăng trưởng kinh tế: Tăng trưởng GDP, sản xuất công nghiệp, tiêu dùng và đầu tư là nền tảng để lợi nhuận doanh nghiệp cải thiện.
Nếu cả 4 yếu tố cùng cải thiện, nền tảng thị trường có thể được củng cố. Ngược lại, nếu dòng vốn ngoại tăng nhưng lợi nhuận doanh nghiệp không cải thiện, hoặc lãi suất và tỷ giá chịu áp lực, tác động của câu chuyện nâng hạng có thể hạn chế hơn.
Nâng hạng mở cánh cửa để chứng khoán Việt Nam bước vào sân chơi lớn hơn, nơi thị trường được nhiều nhà đầu tư tổ chức quốc tế theo dõi sát hơn. Nhưng để đi xa hơn, thị trường vẫn cần những doanh nghiệp có lợi nhuận, dòng tiền và nền tảng tăng trưởng đủ tốt. Hãy theo dõi Topi để cập nhật những thông tin mới nhất về thị trường chứng khoán cũng như những phân tích từ chuyên gia về dòng vốn và động lực thị trường sau nâng hạng nhé!
