Facebook Topi

10/07/2024

Tâm lý thị trường là gì? Làm thế nào để phân tích tâm lý thị trường?

Tâm lý thị trường chứng khoán đóng một vai trò quan trọng trong việc định hình xu hướng thị trường. Chúng giống như biểu đồ tâm lý thị trường chứng khoán giúp bạn làm những việc như hiểu thị trường giá lên, giá xuống…

icon-fb
icon-x
icon-pinterest
icon-copy

Tâm lý thị trường là khái niệm rất quan trọng trong lý thuyết hành vi tài chính, cho rằng hành vi thị trường được điều khiển bởi các yếu tố tâm lý nhiều hơn là do việc ra các quyết định hợp lý. Bằng bài viết này, TOPI sẽ giúp bạn hiểu hơn về tâm lý thị trường và làm thế nào để phân tích tâm lý thị trường trong quá trình đưa ra các quyết định đầu tư.

Tâm lý thị trường là gì?

Tâm lý thị trường đề cập đến cảm xúc và tình cảm của những người tham gia thị trường có thể ảnh hưởng đến xu hướng chung của thị trường. Các yếu tố như tâm trạng hoặc thành kiến có thể ảnh hưởng đến các giao dịch trên thị trường chứng khoán và cách thức cũng như thời điểm mọi người mua và bán cổ phiếu.

Ví dụ, khi các nhà giao dịch thấy lạc quan hoặc kỳ vọng tích cực về các cổ phiếu cụ thể thì hình thái thị trường chung có thể tăng giá. Ngược lại, nếu thấy giá giảm, hình thái thị trường giảm giá thì những nhà đầu tư có thể lo lắng hoặc sợ hãi, khiến việc giao dịch trở nên kém sôi động hơn.

Tâm lý thị trường là gì

Tâm lý thị trường thể hiện sự đan xen giữa tài chính hành vi và chiến lược đầu tư, làm sáng tỏ các yếu tố cảm xúc và nhận thức thúc đẩy hành vi của nhà đầu tư, từ đó định hình xu hướng thị trường và ảnh hưởng đến quyết định đầu tư. Với sự biến động của thị trường thường được gây ra bởi cảm xúc tập thể hơn là các nguyên tắc cơ bản thuần túy, việc nắm bắt các nguyên tắc tâm lý thị trường trở thành một năng lực quan trọng đối với bất kỳ nhà đầu tư hoặc nhà phân tích tài chính sắc sảo nào.

Tâm lý thị trường không chỉ làm sáng tỏ những lý do đằng sau những chuyển động có vẻ phi lý của thị trường mà còn giúp các chuyên gia “nhìn xa trông rộng” để vượt qua những biến động của thị trường với sự tự tin và nhạy bén trong xây dựng các chiến lược đầu tư. 

Tâm lý thị trường, thường có thể hoán đổi với tâm lý nhà đầu tư, gói gọn thái độ chung của các nhà đầu tư đối với một thị trường tài chính hoặc chứng khoán cụ thể.

Nghiên cứu về kinh tế học hành vi xem xét những hạn chế và tác động cảm xúc mà người ra quyết định có thể gặp phải khi giao dịch cổ phiếu và bao gồm cả tâm lý thị trường và tâm lý giao dịch. Trong khi tâm lý thị trường xem xét tình cảm và hành vi chung của những người tham gia thị trường nói chung, tâm lý giao dịch xem xét thái độ của nhà đầu tư ở cấp độ cá nhân.

Các loại tâm lý thị trường khác nhau

Tâm lý thị trường chứng khoán bao gồm nhiều loại cảm xúc và hành vi mà nhà đầu tư thể hiện, bao gồm sợ hãi, tham lam, lạc quan, bi quan, tâm lý bầy đàn và ác cảm rủi ro. Vai trò của tâm lý trong thị trường chứng khoán thường thúc đẩy xu hướng thị trường và góp phần tạo ra những biến động giá vượt quá mức định giá cơ bản.

Tâm lý thị trường là gì

Với các tâm lý thị trường chủ yếu là:

  • Sợ hãi và tham lam: Đây là tâm lý thị trường chứng khoán cơ bản hầu như ai cũng có, nhất là những trường hợp mới tham gia. Nỗi sợ hãi có thể dẫn đến áp lực bán và suy thoái thị trường, trong khi lòng tham có thể thúc đẩy cơn mua điên cuồng và bong bóng đầu cơ.
  • Tâm lý bầy đàn: Các nhà đầu tư thường đi theo đám đông, dẫn đến giao dịch theo đà và biến động thị trường quá mức dựa trên tâm lý tập thể hơn là các nguyên tắc cơ bản cơ bản.
  • Thiên kiến xác nhận: Các nhà đầu tư có xu hướng tìm kiếm thông tin xác nhận niềm tin hoặc thành kiến hiện có của họ, có khả năng bỏ qua những dữ liệu mâu thuẫn có thể ảnh hưởng đến quyết định đầu tư.
  • Phản ứng thái quá: Sự thiên vị hay xu hướng tiếp nhận thông tin một cách quá tích cực của nhà đầu tư. Họ đánh giá quá cao kiến thức và khả năng dự đoán biến động thị trường của mình. Khi phản ứng thái quá, nhà đầu tư có thể dự đoán sai một sự kiện ngẫu nhiên có thể tiếp tục xảy ra. Thường tâm lý này xảy ra khi các nhà giao dịch phân tích dữ liệu dài hạn.
  • Xu hướng thiên vị gần đây: Điều này đề cập đến xu hướng ưu tiên các sự kiện gần đây hơn dữ liệu lịch sử. Các nhà đầu tư có thể coi trọng quá mức hiệu suất thị trường gần đây, kỳ vọng nó sẽ tiếp tục, điều này có thể dẫn đến việc ra quyết định kém.
  • Lo ngại rủi ro: Những người tham gia thị trường có thể trở nên không thích rủi ro trong những thời điểm không chắc chắn, thích các tài sản trú ẩn an toàn hoặc cổ phiếu phòng thủ hơn các khoản đầu tư có rủi ro cao hơn.

Cách phân tích tâm lý thị trường

Tâm lý thị trường là gì

1. Phân tích kỹ thuật

Phân tích các mô hình giá như mô hình đầu vai, mô hình cốc tay cầm, mô hình nến… đều phản ánh được tâm lý thị trường. Đồng thời, một số chỉ báo kỹ thuật như đường trung bình động MA, RSI, MACD… đều có thể giúp nhận diện xu hướng và tâm lý thị trường.

Phân tích báo cáo tài chính là cách phân tích cơ bản để có thể tìm ra các sản phẩm đầu tư lợi nhuận tốt. Tâm lý thị trường có rất ít vai trò trong việc xử lý những số liệu báo cáo tài chính. 

2. Chỉ số tâm lý thị trường

Một số chỉ số tâm lý thị trường như chỉ số VIX, chỉ số put/call ratio… đều có thể đo lường được mức độ tâm lý của nhà đầu tư đối với thị trường.

Chỉ số RSI cũng đánh giá được tâm lý thị trường, giá trị từ 0 - 100 thể hiện tình trạng quá mua/quá bán, do đó chỉ báo này đưa ra dấu hiệu tăng hoặc giảm. 

3. Khối lượng giao dịch

Một trong những cách để xác định tâm lý thị trường là xem xét tổng khối lượng cổ phiếu được giao dịch. Khối lượng nói lên trạng thái cảm xúc của nhà đầu tư, khối lượng giao dịch tăng đột biến sẽ tạo thành “cú sốc” với các khoản đầu tư tệ, nhưng lại trở thành “sự phấn khích” với khoản đầu tư tốt.

4. Phân tích tin tức, truyền thông

Việc theo dõi các sự kiện kinh tế, chính trị và doanh nghiệp thường xuyên cũng giúp bạn có thể dự báo về tâm lý thị trường. Bên cạnh đó, bạn hoàn toàn có thể phân tích dữ liệu từ các trang mạng xã hội và các diễn đàn tài chính.

Hoặc nhà đầu tư cũng có thể dựa trên các khảo sát từ nhà đầu tư của những tổ chức khảo sát, chuyên thu thập ý kiến của nhà đầu tư về triển vọng của thị trường. Đồng thời, thăm dò ý kiến từ những chuyên gia tài chính, nhà quản lý quỹ cũng sẽ cung cấp một phần về tâm lý thị trường.

5. Sử dụng các công cụ và phần mềm chuyên dụng

Rất nhiều tổ chức tài chính đưa ra các công cụ hay nền tảng phân tích thị trường, có các tính năng và chỉ báo đặc biệt để phân tích tâm lý thị trường, chẳng hạn như MetaTrader, Bloomberg Terminal, báo cáo COT…

Việc phân tích tâm lý thị trường giúp các nhà đầu tư đưa ra quyết định sáng suốt hơn, tránh bẫy cảm xúc, hành vi bầy đàn, và có chiến lược trong quản lý rủi ro, cũng như cải thiện các hướng đi trên thị trường một cách ổn định.

Ví dụ thực tế về tâm lý thị trường

Ví dụ 1, bong bóng Dot-Com: Vào cuối những năm 1990, sự lạc quan quá mức và hoạt động mua đầu cơ đã thúc đẩy bong bóng dot-com, dẫn đến giá cổ phiếu của các công ty liên quan đến internet tăng cao. Sự bùng nổ bong bóng sau đó cho thấy tác động của tâm lý con người của nhà đầu tư trên thị trường chứng khoán.

Ví dụ 2, đại dịch COVID-19: Sự bùng phát của đại dịch vào năm 2020 đã gây ra nỗi sợ hãi và sự bất ổn lan rộng, khiến thị trường sụt giảm mạnh. Sự can thiệp tiếp theo của chính phủ và tin tức tích cực về vắc xin đã dẫn đến sự phục hồi của thị trường, nêu bật vai trò của tâm lý con người trong sự phục hồi của thị trường chứng khoán.

Ví dụ 3: Elon Musk đã mua Twitter với giá 44 tỷ đô la vào tháng 10 năm 2022 và sau đó, ông đã sa thải khoảng 3.700 nhân viên, chiếm một nửa lực lượng lao động của Twitter. Động thái này đã gây ra rất nhiều chỉ trích từ giới truyền thông, giới kinh doanh và các nhà đầu tư. Kết quả là cổ phiếu Tesla của Musk đã giảm đáng kể, 54%.

Mô hình kinh doanh của Tesla không có lỗi, nhưng các nhà đầu tư phản ứng mạnh mẽ với hành động của Musk. Tuy nhiên, đến tháng 11 năm 2022, giá cổ phiếu bắt đầu ổn định. Điều này cho thấy tâm lý thị trường có thể tác động lớn đến giá cổ phiếu như thế nào và chúng cũng có thể thay đổi theo thời gian.

Các chỉ số tâm lý thị trường hữu ích

1. Nợ ký quỹ (Margin debt)

Chỉ số này cho biết số tiền vay để mua cổ phiếu mới. Khi biên độ nợ tăng, rủi ro đối với thị trường chứng khoán cũng tăng, vì nó cho thấy lạm phát giá trị danh mục đầu tư có thể khuếch đại hoặc giảm đáng kể lợi nhuận của nhà đầu tư.

2. Chỉ số biến động VIX

Chỉ số này tạo ra dự báo về biến động, có thể cho thấy tốc độ và phạm vi thay đổi giá trong một khoảng thời gian. Các nhà đầu tư có thể sử dụng VIX để đánh giá tâm lý thị trường, cụ thể là mức độ sợ hãi của những người tham gia thị trường.

3. Chỉ số trung bình cao-thấp (high-low index)

Tỷ lệ này so sánh các cổ phiếu đạt mức cao nhất trong 52 tuần với các cổ phiếu đạt mức thấp nhất trong 52 tuần. Các nhà đầu tư có thể cân nhắc sử dụng tỷ lệ này để xác định xem thị trường đang trải qua giai đoạn tăng giá hay giảm giá.

4. Tỷ lệ đặt mua (put/call ratio)

Tỷ lệ này phân tích khối lượng put, hoặc quyền bán một tài sản, và call, quyền mua một tài sản, trong một khoảng thời gian. Các nhà đầu tư sử dụng tỷ lệ này để đánh giá tâm lý chung của thị trường vì nó có thể ngụ ý một thị trường giá xuống hoặc giá lên.

5. Sức mạnh Bull and Bear

Chỉ báo này cho thấy sức mạnh của xu hướng và giúp đánh giá vị thế của người bán và người mua trong thị trường. Các nhà đầu tư có thể sử dụng chỉ báo này như một tín hiệu để chỉ ra thời điểm lý tưởng để mua hoặc bán một tài sản.

6. Báo cáo CoT

Nhiều nhà giao dịch hàng hóa sử dụng báo cáo này để dự đoán giá trong tương lai. Họ thường làm ngược lại với những gì phần lớn mọi người đang làm.

Mặc dù chỉ dựa vào tâm lý là không đủ để xây dựng chiến lược giao dịch, nhưng nó có thể đóng vai trò là một bổ sung có giá trị để nâng cao khả năng phân tích xu hướng thị trường của bạn. Hiểu được những thay đổi tâm lý thị trường có thể giúp các nhà đầu tư dự đoán xu hướng thị trường và điều chỉnh chiến lược của mình cho phù hợp. Các chiến lược đầu tư như đầu tư trái ngược, đầu tư giá trị và phân tích tâm lý tận dụng những hiểu biết sâu sắc về tâm lý thị trường chứng khoán để xác định cơ hội trong bối cảnh thị trường biến động.

https://9746c6837f.vws.vegacdn.vn/resize/thumb_banner/0/0/0/0/EOwdGS736fIL7NNMN6FvcSoYwOHGvZYbs570X1IR.jpg?w=500&h=386&v=2022https://9746c6837f.vws.vegacdn.vn/resize/thumb_banner/0/0/0/0/yb1eTdsQWerFdzUQPOGqlSs1cz5mJ8M7eu95jxJz.jpg?w=500&h=386&v=2022https://9746c6837f.vws.vegacdn.vn/resize/thumb_banner/0/0/0/0/VvUsgRKPmOmXWi1dQ1ti9RrFRj2PQ28Nxfu0e5fv.jpg?w=500&h=386&v=2022

Bài viết liên quan

logo-topi-white

CÔNG TY CỔ PHẦN ĐẦU TƯ VAM

Tầng 11, Tháp văn phòng quốc tế Hòa Bình, 106 đường Hoàng Quốc Việt, Phường Nghĩa Đô, Quận Cầu Giấy, Thành phố Hà Nội

Quét mã QR để tải ứng dụng TOPI

icon-messenger