Nhiều người nghĩ khá đơn giản rằng khi giá vàng tăng thì người mua vàng chắc chắn sẽ có lãi. Thế nhưng, thực tế thị trường thời gian qua lại cho thấy quan niệm này không hề đúng, khi thị trường vàng liên tục lập đỉnh lại có không ít người than thở vì không hề có lãi, thậm chí chịu thua lỗ.
Có thể thấy, lợi nhuận khi đầu tư vàng không chỉ phụ thuộc vào việc giá vàng tăng bao nhiêu, mà còn phụ thuộc vào giá mua, giá bán và thời điểm giao dịch. Nếu bạn cũng đang đầu tư vàng và chưa thấy lời lãi đâu, hãy đọc ngay bài viết này để hiểu sai lầm nằm ở chỗ nào nhé.
Khi theo dõi tin tức tài chính, chúng ta thường nghe các tiêu đề như: "Giá vàng chạm đỉnh lịch sử", "Vàng vượt mốc 90 triệu đồng/lượng". Con số giật tít đó thường là giá bán ra của doanh nghiệp kim hoàn, chứ không phải mức giá bạn nhận được khi mang vàng đi bán.
Khi mua vàng, bạn mua theo giá bán của doanh nghiệp. Khi bán lại, doanh nghiệp sẽ mua theo giá mua. Khoảng chênh lệch giữa hai mức giá này (spread) chính là chi phí giao dịch mà nhà đầu tư phải vượt qua trước khi có lãi.
Không phải lúc nào giá vàng tăng nhà đầu tư cũng có lãi
Hiểu đơn giản là khi vừa mua vàng về tay là bạn đã lỗ ngay một khoản tiền bằng chênh lệch giữa giá mua và giá bán. Nếu giá vàng chỉ tăng nhẹ nhưng chưa vượt qua mức chênh lệch này, bạn vẫn chưa có lợi nhuận. Lợi nhuận ròng khi đầu tư vàng chỉ xuất hiện khi bạn có thể bán cho tiệm vàng với giá cao hơn lúc mua vào.
Tại sao giá vàng tăng nhưng không phải ai cũng có lãi?
Nghịch lý "thị trường tăng nhưng tài khoản vẫn âm" trong đầu tư vàng không xuất phát từ vận may rủi, mà bắt nguồn từ các quy luật định giá và cơ chế phân phối rủi ro của thị trường tài chính.
Dưới đây là 4 nguyên nhân cốt lõi khiến nhà đầu tư vẫn chịu lỗ dù đón đúng sóng tăng:
Chưa có lãi vì mức tăng chưa đủ bù đắp chênh lệch giá mua - bán
Bản chất của khoảng cách giữa giá mua vào và giá bán ra (chênh lệch mua – bán / spread) chính là chi phí giao dịch ngầm mà nhà đầu tư phải gánh chịu ngay tại thời điểm mở vị thế.
- Khi bạn vừa hoàn thành giao dịch mua vàng, tài sản của bạn đã lập tức chịu mức lỗ tạm tính đúng bằng khoảng chênh lệch spread này (điều này những nhà đầu tư hay giao dịch vàng online sẽ thấy rõ nhất).
- Muốn đạt điểm hòa vốn (breakeven), giá thị trường không chỉ cần tăng, mà phải tăng đủ mạnh để lấp đầy biên độ spread.
Nếu giá vàng chỉ nhích nhẹ hoặc tăng không đủ bù đắp mức chênh lệch, nhà đầu tư dù bán ra ở thời điểm giá tăng vẫn nắm chắc phần lỗ. Do đó, nếu chỉ nhìn vào đồ thị giá chung mà quên đi cơ chế yết giá hai chiều, nhà đầu tư rất dễ rơi vào bẫy tâm lý "lãi trên giấy tờ".
VD:
Tại thời điểm bạn mua vàng, mức giá bán của doanh nghiệp niêm yết là 150 triệu đồng/lượng.
Một thời gian sau, mức giá bán ra tăng lên 155 triệu đồng/lượng nhưng giá mua vào lại chỉ là 144 triệu đồng/lượng.
Trong tình huống này, dù giá vàng trên thị trường tăng nhưng bạn vẫn lỗ 5 triệu đồng/lượng.
Không có lãi nếu mức tăng giá không vượt khoảng chênh giá mua - bán
Doanh nghiệp kinh doanh giãn biên độ mua - bán vàng để tự bảo vệ
Khi giá vàng biến động dữ dội hoặc thị trường thế giới rung lắc mạnh, các doanh nghiệp kinh doanh vàng sẽ kích hoạt cơ chế phòng vệ rủi ro biến động bằng cách chủ động nới rộng Spread. Mục đích của việc kéo giãn biên độ này là tạo ra một "tấm đệm an toàn" cho doanh nghiệp trước nguy cơ giá đảo chiều đột ngột.
Hậu quả là toàn bộ rủi ro thanh khoản và rủi ro biến động đều được chuyển hóa sang người mua lẻ. Bạn mua ở mức giá đỉnh bị đội thêm biên độ an toàn của nhà đài, khiến cơ hội chạm tới điểm hòa vốn ngày càng xa vời.
Tìm hiểu thêm: Tại sao NHNN Việt Nam luôn cố gắng giữ tỷ giá ổn định?
Hiệu ứng FOMO và ''đu đỉnh ngắn hạn'' trong một xu hướng tăng dài hạn
Thị trường giá lên (Bull Market) không bao giờ di chuyển theo một đường thẳng đứng, mà luôn vận động theo hình sin với các nhịp sóng: Tăng giá – Điều chỉnh kỹ thuật – Tích lũy – Tăng tiếp.
- Khi giá vàng tăng sốt dẻo, truyền thông đồng loạt đưa tin giật gân, tâm lý sợ bỏ lỡ cơ hội (FOMO - Fear of Missing Out) kích hoạt dòng tiền thiếu kinh nghiệm đổ xô đi xếp hàng mua vàng ở các vùng quá mua (Overbought).
- Khi giá bước vào nhịp điều chỉnh ngắn hạn (dù xu hướng trung hạn vẫn là tăng), áp lực tâm lý cộng với việc nhìn thấy khoản lỗ từ Spread nới rộng khiến nhiều nhà đầu tư hoảng loạn bán tháo để cắt lỗ.
- Bạn mua ở đỉnh sóng nhỏ và bán ra ngay chân sóng hồi – kết quả là thị trường chung vẫn tăng sau vài tháng, nhưng tài khoản cá nhân đã bị bào mòn đáng kể.
Vàng không phải là tài sản đầu tư ngắn hạn nên khó có lãi khi lướt sóng
Mang tư duy ''lướt sóng'' (Trading) vào tài sản ''tích trữ'' (Holding)
Về bản chất, vàng vật chất (bao gồm cả vàng miếng và vàng nhẫn) là công cụ bảo toàn giá trị và phòng ngừa rủi ro dài hạn, hoàn toàn không phải là tài sản sinh ra để giao dịch lướt sóng ngắn hạn.
Nắm giữ vàng không đem lại dòng tiền thụ động (cổ tức, tiền lãi định kỳ). Nếu bạn lướt sóng ngắn ngày nhưng mức tăng không bù nổi Spread và lãi suất tiền gửi ngân hàng cùng kỳ, bạn đang chịu "lỗ kép" trên chi phí cơ hội của dòng vốn.
Nhiều người bước vào thị trường với kỳ vọng "lướt sóng kiếm lời nhanh như cổ phiếu", nhưng lại chọn công cụ vàng vật chất với mức Spread cao ngất ngưởng. Đó chính là lý do vì sao thị trường liên tục lập đỉnh, nhưng ví tiền của nhà đầu cơ ngắn hạn lại teo tóp dần.
Phân tích thêm
Thị trường vàng trong nước (đặc biệt là vàng miếng SJC) đã từng chứng kiến những giai đoạn biến động khốc liệt. Điển hình như năm 2024, khoảng chênh lệch mua – bán có thời điểm bị nới rộng kỷ lục từ 2 đến 5 triệu đồng/lượng, thậm chí cao hơn vào những ngày thị trường sốt nóng hoặc khan hiếm nguồn cung.
Các đơn vị kinh doanh giãn biên độ spread nhằm phòng vệ rủi ro biến động giá cho chính họ, nhưng điều này lại đẩy toàn bộ rủi ro thanh khoản về phía người mua nhỏ lẻ.
Ví dụ:
Bạn mua vàng với giá 90 triệu đồng/lượng, nhưng giá doanh nghiệp mua vào tại thời điểm đó chỉ là 86 triệu đồng/lượng.
Dù giá vàng sau đó tăng lên 92 triệu đồng/lượng, nếu giá mua vào của doanh nghiệp chỉ tăng lên 88 triệu đồng/lượng, bạn vẫn chưa có lãi khi bán ra.
Đó là lý do hai người cùng đầu tư vàng nhưng kết quả có thể rất khác nhau, dù đều theo dõi cùng một mức giá trên thị trường.
Cần chọn thời điểm mua - bán phù hợp để có lãi từ vàng
Tóm gọn
Đầu tư vàng chưa bao giờ đơn thuần là canh chừng xu hướng tăng – giảm. Để biến vàng thành một kênh tích sản hoặc đầu tư sinh lời bền vững, bạn cần nhìn nhận đầy đủ 4 biến số cấu thành gồm:
- Khi mua có bị FOMO, đu đỉnh hay không.
- Biên độ chênh lệch (Spread): Tránh mua vào thời điểm thị trường quá nóng sốt khiến spread bị kéo dãn quá lớn.
- Thời điểm giao dịch & chu kỳ nắm giữ: Vàng vật chất phù hợp cho chiến lược trung và dài hạn để thời gian hấp thụ hết chi phí spread và tiềm ẩn rủi ro nếu lướt sóng ngắn hạn.
- Giá tại thời điểm bán ra: Doanh nghiệp thu mua lại với mức giá nào và có phát sinh chi phí kiểm định, hao mòn hay không.
Bài học:
Đối với nhà đầu tư, trước khi xuống tiền, hãy tính toán kỹ chi phí giao dịch ngầm, thay vì chỉ kỳ vọng vào tỷ lệ tăng giá trên lý thuyết. Một quyết định đầu tư thông minh không chỉ dừng lại ở việc "mua đúng xu hướng", mà còn nằm ở năng lực kiểm soát biên độ an toàn và hiện thực hóa lợi nhuận đúng thời điểm.
Hy vọng thông tin TOPI cung cấp có thể giúp độc giả hiểu tại sao giá vàng tăng nhưng không phải ai cũng có lãi và biết cách chọn thời điểm giao dịch để tối ưu lợi nhuận từ vàng.
